උතුම් ගෞතම බුදු සසුනේ සුවඳ විඳින සුපින්වත් මිතුරනේ,

දුර්ලභව ලැබෙන බුදු සසුනක් සමඟ එකට යා වුන සුන්දර වචනයක් තමයි 'ශ්‍රද්ධාව'. මේ අකාලික දහම තුළ 'ශ්‍රද්ධාව' හි විවිධ ස්වරූප අවස්ථානෝචිතව ඉස්මතු වෙනවා. උතුම් බුද්ධ දේශනා තුළින්ම අපට ඒ ගැන අහන්නට, දැනගන්නට ලැබෙනවා. නමුත් පිරිසිදු බුදු සසුනක් තුළ 'ශ්‍රද්ධාව' කියල මූලිකව හඳුන්වන්නේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිබඳ, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාළ සද්ධර්මය පිළිබඳ වගේම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනයේ උතුම් පැවිදි දම් පුරන ආර්ය මහා සංඝරත්නය පිළිබඳ ඇතිවුන නොසැලෙන පැහැදීමට. අද අපි 'ගෞතම සංදේශය' තුළින් මේ ශ්‍රද්ධාව හා ශ්‍රද්ධාවන්තයින් ගැන මොහොතක් දොඩමළු වෙන්නයි අදහස් කළේ.

මිතුරනේ, ශ්‍රද්ධාව කියන වචනය පවා හමු වෙන්නේ බුදු සසුනක් තුළම පමණයි. හැබැයි මේ ශ්‍රද්ධාවෙ ප්‍රභේද දෙකක් ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට පෙනවලා දීලා තියෙනවා. ඒ 'අමූලිකා' හා 'ආකාරවතී' වශයෙන්. (ඔබ දරු සම්පතක් හෙම අපේක්ෂාවෙන් ඉන්නවනම් දැරිවියකට දාන්න ලස්සන නම් දෙකක්). අමූලිකා ශ්‍රද්ධාව තියෙන අය නම් අපට අද ඕන තරම් දකින්නට ලැබෙනවා. දුටු දුටු බෝධියට වඳිනවා. කපුටු බෝ පැලයක්වත් මඟ හරින්නේ නෑ. බුදු පිළිම ඉස්සරහ පෙරලි පෙරලි වඳිනවා. භික්ෂූන් වහන්සේලාට අත දිගඇරලා දන් පැනුත් පූජා කරනවා. බණ අහනකොට ඇස් දෙක බාගෙට පියවිලා ශ්‍රද්ධාව වැඩි කමට. සමහරවිට ගමේ පන්සලේ ප්‍රධාන දායක දායිකාවො. හැබැයි කවුරුහරි භික්ෂූන් වහන්සේලාට බනිනකොට මෙයත් එකතු වෙලා බනිනවා. හැකි තරම් කුහක කම් කරනවා. ඉරිසියාවෙන් පැලෙනවා. දහ අතේ කේළම් කියනවා. ලෝකෙට පෙන්නන්නේ තමන් සත්පුරුෂයෙක් විදියට. ඒත් හිත මහා කුණු ගොඩක්. ධර්ම මාත්‍රයක් පිහිටලා නෑ. පාරට බැස්සහම සුදනා. සත්ගුණවත් මහා ශ්‍රද්ධාවන්තයා...... හැබැයි තිසරණය ගැන අල්ප මාත්‍ර හැඟීමක් නැහැ.... ඒ එක කොටසක්.

ඒ වගේම අපි අතරෙ ඉන්නවා බුදුන්, දහම්, සඟුන් ගැන ඇති වුන පැහැදිලි අවබෝධයෙන්ම තිසරණ සරණ ගිහිල්ලා ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ ධර්මය මැනවින් ජීවිතයට ගලපාගෙන, ඒ තුළ ජීවත් වන, අප්‍රමාදී ව ධර්ම මාර්ගය ප්‍රගුණ කරන පිරිසක්. ඒ අයගේ ශ්‍රද්ධාව කිසිම විදියකින්, කිසිම කෙනෙකුට වෙනස් කරන්න බැහැ. වෙනස් වෙන්නෙත් නැහැ. ඒ දුලභ ශ්‍රද්ධාව ඇති වුන සිත් හරිම ආශ්චර්යමත්.

"බුදුවරයකු ලොව පහල වෙන්නේ චතුරාර්ය සත්‍යය කියාදී සසරට වන් සත්වයා ඉන් මුදවාලීම පිනිස විනා අන් කවර කරණක් සඳහා වත් නොවේ." මේ ගැන අප කළින් අවස්ථා වලදී විස්තර වශයෙන් කතා කළානෙ. එහෙම පහළ වෙන බුදු වරයෙක් දේශනා කරන්නේ පරම ගම්භීර වූ චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය. කියලා දෙන්නේ ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය. එහෙම කියාදෙන බුදුරජාණන් වහන්සේ වරෙක පවසනවා....

"පින්වත් මහණෙනි, හිස ගිනි ගත් කෙනෙක් ඒ ගිනි නිවන්න හදිසි වී වීරියෙන් ක්‍රියා කරන්නේ යම් සේ ද, සසරට වන් සත්වයා ඉන් මිදීම පිණිස ඊටත් වඩා හදිසියෙන් ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය තුළ වීරිය කළ යුතු වේ."......... කියලා.

ඒ වගේම උන් වහන්සේ තවත් අවස්ථාවක වදාරණවා....."පින්වත් ආනන්ද, මා විසින් දේශනා කරන ලද අසූහාරදහසක් වූ ධර්මස්කන්ධය එක් වචනයකට කැටි කොට ගන්න පුළුවන්. ඒ තමයි 'අප්‍රමාදය' ".........

ඒ වගේම බුදු සසුනක් තුළ උතුම් කොට සලකන, මහත්ඵල මහානිසංස ගෙන දෙන දෙයක් තමයි 'භාවනාව'.... භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විටෙක වදාලා යම් කෙනෙක් ඇසුරු සැනක් අනිත්‍ය භාවනාව කරනවා නම් ඒක මහත් ඵලයි මහානිසංසයි කියලා. ඒ වගේම යම් කෙනෙක් හුස්ම ඉහල පහල යන මොහොතක් සිදු කරන මෛත්‍රී භාවනාව මත් ඵලයි මහානිසංසයි කියලා. ඉතින් නිකමට හිතලා බලන්න මේ වගේ මොහොතවල් කීයක් නම් අපි මේ ජීවිතේ පසු කරලා ඇතිද? ඒ අතරින් අවස්ථා කීයකදි අපි මේ බුද්ධ වචනය පිලිපැද්ද ද? ඉතින් ඒ වගේ පුංචි දෙයක්වත් නොකර අපි කොහොමද ඉන් එහා දෙයක් ගැන හිතන්නේ.... කතාකරන්නේ...? මේ බුද්ධ වචනය අදහාගනේ නැතුව, ඒක පිලිපදින්නේ නැතුව අපි යනවා ලොකු වැඩ කරන්න. ලොකු අතු අල්ලන්න. මූලිකව කළ යුතු දේ නොකර අපි යනවා සමාධි උපදවා ගන්න. ධ්‍යාන වඩන්න. පුලුවන් වේවි ද....? කියාපු විදියට ඒ දේවල් නොකර අපි කියනවා මේක දැන් කාලෙ කරන්න පුලුවන් දෙයක් නෙවේ කියලා. එතකොට කොතනටද පහර වදින්නේ.....? ශ්‍රී සද්ධර්මයේ 'අකාලික' ගුණයට. එහෙම නැත්තන් කියනවා ධර්මයේ කොහේ හරි අඩුවක්. නැත්තන් අපි කරන විදියට මේක අවබෝධ වෙන්න ඕනි කියලා. හැබයි බලාගෙන ගියහම කරල තියෙන්නෙ වෙන දෙයක්. අන්තිමට පහර වදින්නේ 'ස්වාක්ඛාත' කියන ශ්‍රී සද්ධර්මයේ උතුම් ගුණයට. බලන්න මේ ශ්‍රද්ධාවන්තයො කියාගන්න අපි විසින්ම ඒ ශාස්තෲ ශාසනයට කරන හානිය සුළුපටුද කියලා. කියන දේවල් ඒ විදියට නොකර කියනවා මේ මාර්ගය වඩන්න හරි අපහසුයි..... කරදරයි කියලා. ශාස්තෲන්වහන්සේ කියලා දීපු දේවල් අනුගමනය නොකර බහුබූත කරන්න ගිහිල්ලා පාර වරද්දා ගත්තම ඉතින් අපහසුයි තමා. තව කෙනෙක් කියනවා වෙලාව නැහැ කියලා. මොන බොරු කථාවක්ද?...... ඒකත් අර අර බත් කන්න බෑ කියපු අන්දරේ කිරි කෑව වගේ තමයි.

අපි මුලින්ම තේරුම් කරගත්තනෙ ශ්‍රද්ධාව කියන්නේ මොකක්ද කියලත්, ඒ අසිරිමත් බුදුවරු ලොව පහලවෙන්නේ එකම හේතුවක් නිසාත් කියලාත්.... ඉතින් අපි සරණ ගියේ එවැනි ශාස්තෲන් වහන්සේ නමක්. දුකට වැටුනු සත්වයා සසරින් එතෙරෙ කරවන උතුම් වූ ධර්මයක්. ඒ උතුම් මඟ වැඩි ආර්ය වූ මහා සංඝරත්නයක්. චතුරාර්ය සත්‍යය කියලා දීල, අප්‍රමාද වීමේ ගුණ පෙන්වලා දීලා, සසරේ හැටි පෙන්වලා දීලා, ඒ භයංකර, අනියත සසරෙන් එතෙර වෙන හැටි කියලා දුන්න ඒ භාග්‍යවත් අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බුදු සසුන කෙරෙහි අපි තුළ තියෙන ශ්‍රද්ධාව අපිම මැන ගනිමු. ඒ බුද්ධ වචනය අපි කොයි තරම් දුරට පිළිඅරගෙන ඒ අනුව කටයුතු කරල තියෙනවද කියල තියෙනවද කියලා මොහොතක් හිතලා බලමු. අසූහාරදහසක් වූ ධර්මස්කන්ධයම 'අප්‍රමාදය' තුලට කැටි කොට වදාළ ඒ උත්තමයානන් වහන්සේට නිගා නොකොට.

-අප්පමාදේන සම්පාදේථ-

‘ගෞතම සංදේශය’
- මුලාවෙහි ගිලෙන්නට නොව අවබෝධයෙහි සැරිසරන්නට.....

නිවන් සැපත සලසන අවබෝධයේ මාවත

නාවලපිටියේ අරියවංශ හිමි

ශ්‍රද්ධාවන්ත පින්වතුනි,

අපි අවසන් දවසේ දී කථා කළේ නිබ්බිදා සූත්‍රයේ තිබෙන කාරණා කිහිපයක්. බණ භාවනා දියුණු කර ගන්න කැමැති කෙනෙකු විසින් කල්පනා කළ යුතු කරුණු තමයි, අපි දිගට ම කතා කරමින් සිටින්නේ. ඒ සාකච්ඡාවේ අවසානයට අපි නිබ්බදා සූත්‍රය පිළිබඳ කාරණා කීපයක් කතා කළා.

මම මුලින් ප්‍රකාශ කළා බණ භාවනා කිරීමෙන් සාර්ථක ප්‍රතිඵලයක් අපේක්ෂා කරන කෙනකු විසින් කළ යුතු කෙබඳු දේ ද කියන එක. අපි විශේෂයෙන් අවධාරණයට ලක් කළේ බණ භාවනා කරන කෙනකු විසින් මූලික වශයෙන් ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ දේ පිළිබඳ පැහැදීම ඇති කර ගත යුතුයි කියන කාරණය යි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ අවබෝධය පිළිබඳ විශ්වාස කිරීමෙන් ම තමයි අපි නිවන් මඟ ආරම්භ කරන්නෙත්, නිවන් මඟ අවසන් කරන්නෙත්, නිවන් මඟට පැමිණෙන්න පුළුවන් වන්නේ එතැනින් ම යි. එතකොට අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ අවබෝධය පිළිබඳ විශ්වාසය කුමක් පදනම් කර ගෙනද ගොඩනගා ගන්නේ?.... ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ ධර්මය මුල්කරගෙන තමයි, ඒවා අනුසාරයෙන් තමයි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ අවබෝධය පිළිගන්නේ, විශ්වාස කරන්නේ ඒ අවබෝධය අපි දරා ගන්නේ.

එතකොට බුද්ධ දේශනාවක යම් ධර්ම කාරණයක් තියෙනවා නම් ඒ ධර්මය දරා ගැනීමෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි විශ්වාසය ඇතිකර ගත්තා වෙනවා. දේශනාවක යමක්ද තියෙන්නේ, යම් ධර්මයක් ද තියෙන්නේ, ඒ ධර්මය ඒ ආකාරයෙන් අපි දරාගත්තොත්, අදහාගත්තොත් අපි අදහගෙන තිබෙන්නේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ අවබෝධය යි. අන්න ඒ විදිහට අපි දේශනාවේ තියෙන කාරණා දරා ගත්තො ත් අදහාගත්තොත්, පිළිගත්තොත්, අන්න එයාට ‘නිසැක බව‘ ඇතිවනවා. එයා තුළ තිබෙන සැකය දුරුවන්න පටන් ගන්නවා. එයා තුළ විශ්වාසය ඇතිවනවා. එයා තුළ නිතැතින් ම ඉවසීමේ ගුණය ඇතිවනවා. එයාට නො ඉවසුම්බව නෑ. එයාට ඉවසීමෙන් කටයුතු කරන්න පුළුවන්කම තිබෙනවා.

ඒ නිසා තමයි අපි ඒ විදියට ආරම්භයේ දී ම ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි බලවත් වූ පැහැදීම ඇති කර ගැනීම පිණිස සුදුසු වන්නා වූ දේශනා තෝරා බේරා ගෙන කතා කරන්න කල්පනා කළේ. මොකද දුබල හැකියාවක් සහිත ආධුනිකයන් විදියට කටයුතු කරන අපි, පහසු තැනකින් පහසු විදියට යමක් කරන්න කල්පනා කළ යුතු යි. තමා ගේ හැකියාව පිළිබඳව සැබෑ තක්සේරුවට ආපු කෙනා, පහසු විදියට කටයුතු කරනවා.

‘මුහුදට යෑමේ අවශ්‍යතාව තියෙන ආධුනික කෙනා වෙරළෙන් පටන්ගන්න ඕන. බෝට්ටුවෙන් ගිහින් මුහුද මැදට පනින්නේ නෑ’. එහෙම පනින කෙනාට වැනසීම තමයි අත්කර ගන්න වන්නේ. බෝට්ටුවෙන් මුහුද වටේ ගිහින් ඇවිදලා ආවත් වැඩක් නෑ. එයාට තියෙන්නේ මාන්නයත්, ආඩම්බරයත් පමණක් නම්, ඇත්තෙන්ම මුහුදට බහින්න ඕන කෙනා කළ යුත්තේ වෙරළෙන් බැහැලා රැල්ල පාගාගෙන යන්න පුරුදු වීම යි. එයාට මුහුද ගැන දන්න කෙනෙක් බවට පත් වෙන්න පහසු යි. එතන තමයි ක්‍රමය, එතන තමයි දොරටුව.

ඒ නිසා අපි කල්පනා කළ යුතු යි, පහසු තැනකින් ධර්මයට පිවිසෙන්නට. පහසුවෙන් අපට ධර්මයට පිවිසෙන්න තියෙන හොඳම ක්‍රමය තමයි ‘මෙන්න මෙහෙම කළොත් මෙහෙම වනවා’ කියලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එක එල්ලේ කළ ප්‍රකාශ. අන්න ඒ මත පිහිටා ධර්මයෙන් කටයුතු කිරීම. අන්න ඒ වගේ දේශනාවක් ගැන තමයි, අපි එදා කතා කළේ.

ඒ දේශනාවේ තිබුණේ මෙහෙම යි. ‘පඤ්චිමේ භික්ඛවේ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා එකන්ත නිබ්බිදාය, විරාගාය, නිරෝධාය, උපසමාය, අභිඤ්ඤාය, සම්බෝධාය, නිබ්බානායත

‘පින්වන්ති, ‘එතකොට අපි ළඟ නැත්තේ මොකක් ද?.... අවබෝධයෙන් කළකිරීම. ඒක අපට නෑ. අන්න ඒ දහම අපි ළඟ තිබුණා නම් අපි නිවන් මගට පිවිසෙනවා ම යි නේ ද? යමක් කෙරෙහි අවබෝධයෙන් කළකිරීමක් ඇතිවුණොත් එයා ඒක පවත්වනව ද? නෑ, ඒක අත්හරිනවා.

ඇත්තට ම අත්හරිනවා නො වෙයි. අත්හැරෙන එක තමයි සිද්ධ වන්නේ. අතහැරෙන්නේ අවබෝධයෙන් කළකිරීම මත යි. මේ අවබෝධයෙන් කළකිරෙනවා කියන එක ලෝකයේ ලෙහෙසියන් කෙනකුට කරගන්න බැරි දෙයක්. ඇයි ඒ...? එතරම් ම ආශ්වාසයෙන් බැඳිලා ගිහිල්ලා තියෙන්නෙ. ආශ්වාදය ටික යි තියෙන්නේ. නමුත් අපිට ඒක ලොකු දෙයක්. කළකිරුනට පස්සේ තමයි තේරෙන්නේ පුංචි දේකට බැඳීලා හිටියේ කියලා.

ඉතින් කළකිරීම කියන එක අපට කෘත්‍රිමව ගොඩනගන්න බෑ. අපිට ඕන විදියට ගොඩ නගන්න බෑ. අවබෝධයෙන් කළකිරෙනවා කියන කාරණාව තමයි බුදු කෙනෙකු විසින් ඉස්මතු කරලා පෙන්වන්නේ. බුදු කෙනකු විසින් ලෝකයට හඳුන්වා දෙන්නේ අන්න ඒකයි. අවබෝධයෙන් කලකිරීම තමයි, සංසාරය කැඩෙන තැන. අවබෝධයෙන් කළකිරීම ඇතිවුණානම්, නිදහස් වනවා ම යි.

ඉතින් අපට තියෙන ගැටලුව තමයි අවබෝධයෙන් කළකිරීම ඇතිකර ගන්නේ කොහොම ද කියන එක? යම් කෙනකු ගේ ජීවිතයේ අවබෝධයෙන් කළකිරීම කියන ධර්මතාව ඇතිවුණොත් එයා නිදහස්වන්න පටන් ගන්නවා. ඇත්තෙන් ම නිදහස් වනවා ම යි. ඒක වළක්වන්න කාටවත් බෑ. ඒ නිසා අපි අන්න එතෙන්ට එන්න කල්පනා කළ යුතුයි. නමුත් කරන්නං වාලේ කෙරුවට අවබෝධයෙන් කළකිරීම ඇතිවන්නේ නෑ.

දැන් ඔන්න කෙනෙක් භාවනා කරනවා. භාවනා කරලා සමාධිය ඇතිවනවා. සමාධිය ඇති වුණායින් පස්සේ, සමාධිමත් භික්ෂුවට මොකක් ද වන්න ඕන? සමාධිමත් භික්ෂුවට ධර්මයට අනුව නම් කුමක් ද විය යුත්තේ....? යථාභූත ඤාණය ඇති වන්න ඕන. යථාභූත ඤාණය ඇති වූ කෙනාට මොකද වන්නේ....? අන්න එයාට අවබෝධයෙන් කළකිරීම කියන ධර්මතාව ඇතිවනවා.

බොහෝ අය භාවනා කරනවා කියා කියනවා, ධර්මය ඉගෙන ගන්නවා කියා කියනවා. දැන් බලන්න ඒ කවුරුත් ධර්ම ශ්‍රවණය, ධර්ම සාකච්ඡා , සමථ, විදර්ශනා ඔය හතර තමයි කරගෙන යන්නේ. ඔය හතර කරගෙන ගියා වුණත් බොහෝ අයට ආඩම්බරය, මාන්නය, තමන් හුවා දක්වන ගතිය, අනුන් හෙළා දක්වන ගතිය ආදිය මතුවනවා නේ ද?..එහෙම නම් අර කාරණා හතර කරනවා කිව්වට ඇත්තෙන්ම ඒ කරුණු හතර නෙමේ කරලා තියෙන්නේ. ධර්ම ශ්‍රවණය, ධර්ම සාකච්ඡා , සමථ, විදර්ශනා කියන මේ කාරණා හතර හරියට කළා නම් මොකක්ද වන්නේ? අපි මුලදීම කිව්වා මතක ද මේ කරුණු හතර පුරුදු කරන කෙනාට අරහත්වය දක්වා ම ජීවිතය දියුණු කර ගන්න අවස්ථාව තියෙන බව? අරහත්වය දක්වා ම ජීවිතය දියුණු කර ගන්න නම්, අවබෝධයෙන් කළකිරීම කියන ධර්මතාව, ඒ කෙනා තුළ පිහිටවන්න ඕන, ගොඩනැඟෙන්න ඕන.

එහෙනම් යම් කෙනෙක් ධර්ම ශ්‍රවණය, සාකච්ඡා , සමථ විදර්ශනා කියන කාරණා හරියට පුරුදු කළා නම්, එයාට අවබෝධයෙන් කළකිරීමක් සිද්ධ වන්න ඕනෑ නේ ද?...සිද්ධ වෙන්න ඕන. නමුත් ඇතැම් අයට මොකද අවබෝධයෙන් කළකිරීම කියක ඒක සිද්ධ නො වී ආඩම්බරය මාන්නය එන්නෙ? න්‍යාය වරදින්න පුළුවන් ද?...න්‍යායට වැරදිලා නෙමෙයි. මොකක්ද වැරදුණේ ? හරි දේ කියලා වැරැදි දෙයක් කිරීම. එතනයි වැරදුණේ. ඒකට හේතුව තමයි දේශනාවේ තියෙන කාරණාවට පහදින්නේ නෑ. එහෙම නැත්නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ දේශනාව නෙමෙයි කරන්නේ. වෙන දෙයක් කරනවා. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ දේ කළා නම්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ ප්‍රතිඵලයත් තියෙන්න ඕන නේ ද? ...ප්‍රතිඵලය තිබිය යුතුයි. එහෙනම් ප්‍රතිඵලය නො එන්නේ ඇයි? ..අදාළ දේ නොකරන නිසා ඒ නිසා තමයි, අර මාන්නය, ආඩම්බරය වගේ පැතිවලට හිත කැරකිලා යන්නේ.

බණ භාවනා කරලා සමාධිය ඇති කර ගන්න අයට මාන්නය, ආඩම්බරය වාගේ දේවල් හට ගන්නවා නම්, තමා හුවා දක්වන අනුන් හෙළා දකින ගතිය එනව නම්, ඒව ඇති වන්නේ එයා හරි දේ කරලා නැති නිසා. හරි දේ කළා නම් ඒක වන්නේ නෑ. දැන් මේ දේශනාවේ තියෙන ධර්ම පහ යම් කෙනෙක් පුරුදු කළොත්, එයාට ඒකාන්ත වශයෙන් ම අවබෝධයෙන් කළකිරීම කියන දේ සිද්ධ වෙනවා. දැන් බලන්න එතනදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙන්වා දෙන හැටි, “ නියත වශයෙන් “ සිද්ධ වෙනවා කියන එකයි කියන්නේ, ඒකාන්ත වශයෙන් සිද්ධ වෙනවා.

ඒක තමා අපි කරගත යුතු දේ. මේ ධර්මතා පුරුදු කළොත් ඒකාන්ත වශයෙන්ම අවබෝධයෙන් කළකිරීම කියන එක සිද්ධ වෙනවා. යම් කෙනෙකුගේ සිත තුළ අවබෝධයෙන් කළකිරීම කියන එක සිද්ධ වුවොත් එයාට විරාගය ඇති වනවා. රාගය දුරුවන්න පටන් ගන්නවා. ඇල්ම දුරු වනවා. ඇල්ම දුරු වුණ කෙනාට, ආශාව නිරුද්ධ වන්න පටන් ගන්නව. බැඳීම් කැඩිලා බිඳිලා යන්න පටන් ගන්නවා. අන්න එයා ගේ සිත සංසිඳෙන්න පටන් ගන්නවා. යම් කලක ඒ විදියට සංසිඳිලා නිශ්චල භාවයට පත්වනවා. ඒකට තමා ‘උපසමාය ‘ කියලා කියන්නේ. අන්න ඒ විදියට යම් දවසක සිත සංසිඳිලා නිශ්චලත්වයට පත් වුණා නම්, එබඳු හිතකින් විශේෂ ඤාණය උපදවා ගන්න පුළුවන්කමක් තියෙනවා. එසේ විශේෂ ඤාණය උපදවා ගැනීම තමයි, ‘අභිඤ්ඤාය’ කියල කියන්නේ. ඒ වගේම ඒ නිශ්චල වු සිතින් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය පරිපූර්ණ වශයෙන් අවබෝධ කිරීම තමයි’සම්බෝධාය’ කියලා කියන්නේ. ඒ චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය පරිපූර්ණ වශයෙන් අවබෝධ කරපු කෙනා නිවන සාක්ෂාත් කරනවා. එතකොට අන්න ඒ භාග්‍යය උදා කරගන්න පුළුවන් කමක් තියෙන්නේ, මේ දහම ශ්‍රද්ධාවෙන් අදහගන්න කෙනාටයි.