යතාර්ථයට මුහුණ දෙමු.

(පූජනීය පින්වත් නාවලපිටියේ අරියවංශ ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් පවත්වන්නට යෙදුන් දහම් දෙසුමක් ඇසුරින් සකසක් කළ මෙම ලිපිය බුදු සරණ පුවත් පතින් උපුටා ගන්නා ලදි) http://www.lakehouse.lk/budusarana/2009/10/11

අහිමි ව ගොස් නටුව ගිලිහී ඇත නුඹේ දිවිය
පරව යාමට ද මත්තෙන්
පසක් කරමින් බුදු වදන

ගෙවා ආ අනන්ත සසර මග
ගිලිහෙන්නට ඇත අප
මිලින ව ගොස්..
මිලින ව යාමට මත්තෙන්..
විකසිත වූ සැණින්..
ඇතැම් විට විකසිත වන්නට ත් මත්තෙන්..
කවුරු නම් දකියි ද - කවුරැ නම් කිය යි ද
ඒ සැගවුනු සැබෑ තතු
බුදු වරයෙකු ම හැරෙන්නට...

පිනෙන් විකසිත වූ..
පිනෙන් පැවතියා වූ..
ජීවිත පුෂ්පය...
පින අවසන් ව දැන් ගිලිහී වැටු‍නොත්....?

-අප්පමාදේන සම්පාදේථ-

මෙත්තා භාවනා - මෛත්‍රී භාවනාව..

අහං අවේරෝ හෝමි - මම වෛර නැත්තෙක් වෙම්වා..
අබ්‍යාපජ්ඣෝ හෝමි - තරහ නැත්තෙක් වෙම්වා..
අනීඝෝ හෝමි - දුක් පීඩා නැත්තෙක් වෙම්වා..
සුඛී අත්තානං පරිහරාමි - සුවසේ ජීවත් වෙම්වා..

අහං විය මය්හං - මා මෙන් ම මාගේ,

ආචරිඋපජ්ඣායා - ආචාර්ය උපාධ්‍යායන් වහන්සේලා ද,
මාතා පිතරෝ - මව් පියවරු ද,
හිත සත්තා - හිතවත් සත්වයෝ ද,
මජ්ඣත්තික සත්තා - මැදහත් සත්වයෝ ද,
වේරීසත්තා - වෛරී සත්වයෝ ද,

අවේරා හොන්තු - වෛර නැත්තෝ වෙත්වා,
අබ්‍යාපජ්ඣා හොන්තු - තරහ නැත්තෝ වෙත්වා..
අනීඝා හොන්තු - දුක්පීඩා නැත්තෝ වෙත්වා..
සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු - සුවසේ ජීවත් වෙත්වා..
දුක්ඛා මුච්චන්තු - දුකින් මිදෙත්වා..
යථා ලද්ධසම්පත්තිතෝ මා විගච්ඡන්තු - ලද සම්පත් වලින් නො පිරිහෙත්වා..
කම්මස්සකා - කර්මය ස්වකීය දෙය කරගෙන ඇත්තාහු ය.

ඉමස්මිං විහාරේ - මේ විහාරයේ සිටින,
ඉමස්මිං ගෝචර ගාමේ - මේ ගොදුරු ගමෙහි සිටින,
ඉමස්මිං නගරේ - මේ නගරයේ සිටින,
ඉමස්මිං ලංකාදීපේ - මේ ලංකාදීපයේ සිටින,
ඉමස්මිං ජම්බුදීපේ - මේ දඹදිව් තලයේ සිටින,
ඉමස්මිං චක්කවාළේ - මේ සක්වලෙහි සිටින,

ඉස්සර ජනා - අධිපති ජනයෝ,
සීමට්ඨක දේවතා - සීමා වාසී දෙවිවරු,
සබ්බේ සත්තා - සියලු සත්වයෝ,

අවේරා හොන්තු - වෛර නැත්තෝ වෙත්වා,
අබ්‍යාපජ්ඣා හොන්ත - තරහ නැත්තෝ වෙත්වා..
අනීඝා හොන්තු - දුක්පීඩා නැත්තෝ වෙත්වා..
සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු - සුවසේ ජීවත් වෙත්වා..
දුක්ඛා මුච්චන්තු - දුකින් මිදෙත්වා..
යථා ලද්ධසම්පත්තිතෝ මා විගච්ඡන්තු - ලද සම්පත් වලින් නො පිරිහෙත්වා..
කම්මස්සකා - කර්මය ස්වකීය දෙය කරගෙන ඇත්තාහු ය.

පුරත්ථිමාය දිසාය - නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින,
දක්ඛිණාය දිසාය - දකුණු දිශාවේ සිටින,
පච්ඡිමාය දිසාය - බටහිර දිශාවේ සිටින,
උත්තරාය දිසාය - උතුරු දිශාවේ සිටින,
පුරත්ථිමාය අනුදිසාය - නැගෙනහිර අනුදිශාවේ සිටින,
දක්ඛිණාය අනුදිසාය - දකුණු අනුදිශාවේ සිටින,
පච්ඡිමාය අනුදිසාය - බටහිර අනුදිශාවේ සිටින,
උත්තරාය අනුදිසාය - උතුරු අනුදිශාවේ සිටින,
හෙට්ඨිමාය දිසාය - යට දිසාවේ සිටින,
උපරිමාය දිසාය - උඩ දිසාවේ සිටින,

සබ්බේ සත්තා - සියලු සත්වයෝ,
සබ්බේ පාණා - සියලු ප්‍රාණීන්,
සබ්බේ භූතා - සියලු භූතයෝ,
සබ්බේ පුග්ගලා - සියලු පුද්ගලයෝ,
සබ්බේ අත්තභාවපරියාපණ්ණා - ජීවිතයක් ලබා ගත් සියලු සත්වයෝ,
සබ්බා ඉත්ථියෝ - සියලු ස්ත්‍රීන්,
සබ්බේ පුරිසා - සියලු පුරුෂයෝ,
සබ්බේ අරියා - සියලු ආර්යයෝ,
සබ්බේ අනරියා - සියලු අනාර්යයෝ,
සබ්බේ දේවා - සියලු දෙවියෝ,
සබ්බේ මනුස්සා - සියලු මනුෂ්‍යයෝ,
සබ්බේ අමනුස්සා - සියලු අමනුෂ්‍යයෝ,
සබ්බේ විනිපාතිකා - සියලු අපායවාසී සත්වයෝ,

අවේරා හොන්තු - වෛර නැත්තෝ වෙත්වා,
අබ්‍යාපජ්ඣා හොන්තු - තරහ නැත්තෝ වෙත්වා..
අනීඝා හොන්තු - දුක්පීඩා නැත්තෝ වෙත්වා..
සුඛී අත්තානං පරිහරන්තු - සුවසේ ජීවත් වෙත්වා..
දුක්ඛා මුච්චන්තු - දුකින් මිදෙත්වා..
යථා ලද්ධසම්පත්තිතෝ මා විගච්ඡන්තු - ලද සම්පත් වලින් නො පිරිහෙත්වා..
කම්මස්සකා - කර්මය ස්වකීය දෙය කරගෙන ඇත්තාහු ය.

සබ්බේ සත්තා සුඛිනෝ භවන්තු - සියලු සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා..!
සබ්බේ සත්තා සුඛිනෝ භවන්තු - සියලු සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා..!!
සබ්බේ සත්තා සුඛිනෝ භවන්තු - සියලු සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා..!!!

සං සාර සාරෝඝ විනීත ණී සං
සං ණීත සාතං සුචිසාර ධී සං
සං ධීරකං සොණ්ණ තනූපලා සං
සං ලාප දේසිං පණමේහි සා සං

සසර සැඩ පහර නවතා නිවන් වැද
පැතිර නැණැති දිරි මත් රන් පතක් ලෙද
නිතර දිලෙන ‛තුම්සදහම් දෙසත ලද
වැතිර වදිමි මගෙ සම්බුදු මහිමි සඳ

සං සාභිගං කේවල මෝහ නා සං
සං නාහකං මාර රණේ විසේ සං
සං සේවිතං දාසිමුදාරහා සං
සං හාර ධම්මං පණමේ සදා සං

සැක තැන් දුරු කරන එළෙසින් මෝ නසන
යුදදුම් ලෙසින් මර යුදයෙහි දිවි රකින
ඇසුරින් සතුට දෙන කෙළෙසුන් ඇති නසන
නමදිම් බැතින් සිරි සදහම් මිණි පහන

සං දාසගං නාසිත පාප නා සං
සං නාප ධං සිං හතඝෝර පා සං
සං පාර ගාමිං සුචිසාර වා සං
සං වාර සංඝං පණමේ රසා සං

සග දෙන නැසිය යුතු පව් හැම නසන
භව බැමි සුණු විසුණු කර නිති ගුණ පුරණ
ලත් සැප දමා පරතෙර වෙත නෙත යොමන
වදිනෙමි නිතිපතා පින් සරු මහ සඟන.

31
භෝගභග්ගෝ සොකභග්ගෝ, රොගභග්ගෝ භග්ගරජෝ
සූලභග්ගෝ සල්ලභග්ගෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

සියලු කාම සම්පත් බිඳලූ සේක. ශෝකය බිඳලූ සේක. සංසාර රෝගය බිඳලූ සේක. කෙළෙස් දුහුවිලි බිඳලූ සේක. තණ්හා අවිය බිඳලූ සේක. තණ්හා හුල බිඳලූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

32.
ආසාභග්ගෝ ඉස්සාභග්ගෝ, එජාභග්ගෝ භග්ගජටා
ඡන්දභග්ගෝ බන්ධභග්ගෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ ආශාව බිඳලූ සේක. ඊෂ්‍යාව බිඳලූ සේක. තණ්හාව බිඳලූ සේක. මෝහ ජාලය බිඳලූ සේක. කැමැත්ත බිඳලූ සේක. සංසාර බන්ධනය බිඳලූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කර කරමි.

33
වීතරාගෝ වීතදෝසෝ, වීතමෝහෝ වීතාසවෝ
වීතකාමෝ වීතකෝධෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වීතරාගී වූ සේක, වීතදෝසී වූ සේක. වීතමෝහී වූ සේක. ආශ්‍රව දුරු කළ සේක. කාමයන් දුරු කළ සේක. ක්‍රෝධය දුරු කළ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.


34
වීතපාපෝ වීතපුඤ්ඤෝ, වීතභාරෝ වීතමලෝ
වීතවිකාරෝ වීතින්ධෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

පාපයන් දුරු කළ සේක. පුඤ්ඤාභි සංස්කාර දුරු කළ සේක. සංසාර බර දුරු කළ සේක. කෙළෙස් මල දුරු කළ සේක. වෙනස්වීම් දුරු කළ සේක. තණ්හා ටැඹ දුරු කළ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

35
වන්තරාගෝ වන්තදෝසෝ, වන්තමෝහෝ වන්තමලෝ
වන්තකසාවෝ වන්තීඝෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

රාගය බැහැර කළ සේක. ද්වේශය බැහැර කළ සේක. මෝහය බැහැර කළ සේක. කෙළෙස් මල බැහැර කළ සේක. කෙළෙස් කසට බැහැර කළ සේක. සියලු දුක් බැහැර කළ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

36
සග්ගුරු තිලෝකගුරු, සබ්බසත්තානමග්ගගුරූ
නේතාරේසු මහානේතා, බුද්ධං තං පණමාමහං

යහපත් ගුණ දහම් උගන්වන ගුරුවරයාණන් වහන්සේ වන සේක. තුන් ලොවට ම නිවන් මග පෙන් වන තිලෝගුරු මුනිඳුන් වන සේක. සියලු සතුනට අග්‍ර වූ ගුරු දෙවිඳුන් වන සේක. නිවනට පමුණුවන්න් අතරින් මහා නේතෘන් වහන්සේ වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

26
දුක්ඛදෝමනස්සනාසී, සෝකපරිදෙවක්ඛයෝ
ජාතිමච්චුජරාතිගෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුක් දොම්නස් නැසූ සේක. සෝක වැලපීම් ක්ෂය කළ සේක. ඉපදීම ත් මරණය ත් වසයට යෑම ත් ඉක්මවා ගිය සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

27
යථාවාදී තථාකාරී, තථවාදී තථාගතෝ
යථාකාරී තථාවාදී, බුද්ධං තං පණමාමහං

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යමක් පවසන්නේ ද, එය ම සිදු කරන සේක. යථා ස්වභාවය ම පවසන සේක. යමක් සිදු කරන්නේ ද එය ම පවසන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

28
භග්ගරාගෝ භග්ගදෝසෝ, භග්ගමෝහෝ සෝ භගවා
භග්ගමානෝ භග්ගමායෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාගය බිඳලූ සේක. ද්වේශය බිඳලූ සේක. මෝහය බිඳලූ සේක. මානය බිඳලූ සේක. මායාවන් බිඳලූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

29
භග්ගකාමෝ භග්ගකොධෝ, භග්ගකෝපෝ භග්ගකුහෝ
භග්ගකසාවෝ භග්ගින්ධෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

කාමය බිඳලූ සේක. ක්‍රෝධය බිඳලූ සේක. කෝපය බිඳලූ සේක. කුහකගති බිඳලූ සේක. කෙළෙස් කසට බිඳලූ සේක. තණ්හාව නැමති කණුව බිඳලූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

30
භග්ගජාති භග්ගමච්චූ, භග්ගලෝකෝ භග්ගභවෝ
භග්ගසංසාරෝ භග්ගෝඝෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ ඉපදීම බිඳලූ සේක. මරණය බිඳලූ සේක. සියලු ලෝක බිඳලූ සේක. සියලු භව බිඳලූ සේක. සංසාර චක්‍රය බිඳලූ සේක. සංසාර ඕඝය (සැඩ පහර) බිඳලූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

21
අමඞ්ගලනිසාහන්තා, මඞ්ගලභානුභස්සරෝ
මඞ්ගලාලෝකවිකිණ්ණෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

සියලු අමංගල කරුණු නැසූ සේක. මංගල හිරු රැස් විහිද වූ සේක. මංගල ආලෝකයෙන් ගැවසීගත් සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

22
බාහුසච්චෝ බුජ්ඣනකෝ, ධම්මචක්ඛුඋප්පාදකෝ
තිභවමඞ්ගලඞ්කාරී, බුද්ධං තං පණමාමහං

ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ බොහෝ දහම් දත් සේක. සිරි සදහම් අවබෝධ කළ සේක. දහම් ඇස උපදවන සේක. තුන් භවයට ම යහපත, මංගල්‍යය ඇති කරවන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

23
මහාවත්තා පවත්තා ච, අත්ථස්ස නින්නේතා පභූ
අමතස්ස දාතා විඤ්ඤූ, බුද්ධං තං පණමාමහං

ශ්‍රී සද්ධර්මය දේශනා කරන මහා වක්තෘන් වහන්සේ වන සේක. දහම් සක පවත්වන ප්‍රවක්තෘන් වහන්සේ වන සේක. සදහම් අරුත් මතුකර දක්වන නේතෘන් වහන්සේ වන සේක. තුන් ලොවට අමෘතය දන් දෙන අමෘතදායකයාණන් වහන්සේ වන සේක. මහා නුවණැති සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

24
දිවා තපති ආදිච්චෝ, රත්තිං දිප්පති චන්දිමා
රත්තිංදිවං තපි නාථෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

දිවාකල ලොව එළිය කරමින් හිරු බබළන්නේ ය. රාත්‍රියේ සඳ බබළන්නේ ය. සතුනට රැකවරණ සළසන බුදු රජාණන් වහන්සේ දිවා රෑ දෙකෙහි ම ලොව එළිය කරමින් බබළන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

25
සන්නද්ධෝ ඛත්තියෝ තපති, ඣායී තපති බ්‍රාහ්මණෝ
නිරන්තරං තපි නාථෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

ක්ෂත්‍රීයයා සන්නද්ධ වූ විට බබළන්නේ ය. බ්‍රාහ්මණයා ධය්‍යාන වඩන විට බබළන්නේ ය. ලොවට පිහිට සළසන බුදු රජාණන් වහන්සේ සැමවිට ම ලොව දිදුලවමින් බබළන්නේ ය.

16
මහාමඞ්ගලත්ථං මග්ගී, ලද්ධෝ ධම්මසුමඞ්ගලෝ
මඞ්ගල’ද්ධානං ඤාපෙසි, බුද්ධං තං පණමාමහං

මංගල අර්ථය සෙවූ සේක. අතිශයින් සොදුරු වූ ධර්මය ලබා ගත් සේක. මංගල මාර්ගය අවබෝධ කරවූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

17
අගාරිකත්ථං ඤාපේසි, මහාමඞ්ගලමුත්තමං
ගිහී සහායකෝ සාමී, බුද්ධං තං පණමාමහං

ගිහිඅයට යහපත ඇති කරගැනීම ගැන අවබෝධ කොට දුන් සේක. සුවිසල් උතුම් මගුල් කරුණින් යුතු වන සේක. ගිහියන් හට ද යහපත පෙන්වා දෙන සේක. අප ගේ ස්වාමී වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

18
මහාමඞ්ගල’ලඞ්කිතෝ, මහාමඞ්ගලභූසනෝ
මහාමඞ්ගලසේඛරෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

මහා මංගල සළකුණු වලින් අලංකාර වූ සේක. මහා මංගල කරුණු වලින් සුන්දර වූ සේක. මහා මංගල කරුණු වල මුදුන් මල්කඩ වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

19
මහාමඞ්ගලංසුමාලී, මඞ්ගලාභෝ සමුජ්ජලෝ
මඞ්ගලංසුං උජ්ජෝතේසි, බුද්ධං තං පණමාමහං

මහා මංගල කරුණු ඇමිණු මල්දමක් වැනි ය. මංගල ආලෝකය දැල්වූ සේක. මංගල ප්‍රභාව බැබලවූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

20
මහග්ඝ මඞ්ගලෝදධි, මහන්තමඞ්ගලණ්ණවෝ
මහාමඞ්ගලසාගරෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

මහා අනර්ඝ මංගල කරුණු පිරි විලක් වැනි ය. මංගල කරුණු පිරි මහ මුහුද වැනිය. මහා මංගල සාගරයක් වැනිය. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

11
මඞ්රගලත්ථමනුප්පත්තෝ, මඞ්ගලත්ථපරායණෝ
සබ්බදා මඞ්ගලකරෝ, බුද්ධං තං පණමාම්‍යහං

පරම මංගල කරුණ වූ නිර්වාණයට පැමිණි සේක. නිවන පිහිට කොට ඇති සේක. සැම දා ලොවට යහපත ඇති කරන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

12
මඞ්ගලමග්ගමන්වේසි, පත්තෝ මඞ්ගලමුත්තමං
මඞ්ගලායනං දස්සේතා, බුද්ධං තං පණමාමහං

මංගල මාර්ගය වූ නිවන් මග සොයාගත් සේක. උත්තම මංගල භාවය වූ නිවනට පත් වූ සේක. ඒ පරම මංගල වූ නිවන පෙන්වා දෙන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

13
මඞ්ගලමහිමාධාරී, මඞ්ගලකාරී නායකෝ
සබ්බධි මඞ්ගලදාතා, බුද්ධං තං පණමාමහං

මංගල මහිමහ දරා වැඩ සිටි සේක. මංගල භාවය ඇති කරවන සේක. තුන් ලොවට නායක වන සේක. සියලු තැන්හි ම යහපත ලබා දෙන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

14
මඞ්ගලස්ස කෝවිදෝ ච, අමඞ්ගලස්ස කොවිදෝ
පරමං මඞ්ගලං ලද්ධෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

මංගල කරුණු ද අමංගල කරුණු ද තේරුම් ගැනීමේ දක්ෂ වන සේක. පරම මංගල භාවය ලැබූ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

15
සබ්බමඞ්ගලසම්පන්නෝ, මඞ්ගලඝෝසඝෝසකෝ
මඞ්ගලූත්තමං දේසේසි, බුද්ධං තං පණමාමහං

සියලු ශුභ කාරණා වලින් සමන්විත වන සේක. මංගල ඝෝෂය ඇති කළ සේක. උත්තම මංගලත්වය වන නිවන දේශනා කළ සේක.

06
මහාමඞ්ගලමඞ්ගල්‍ය, මඞ්ගලෝ මඞ්ගලාලයෝ
මඞ්ගලායතනෝ නාථෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

මහා අභිවෘද්ධි දායකයාණන් වහන්සේ වන සේක, යහපත ඇති කරන සේක. සියලු ලොවට ශුභ ආකාර ඇති කරන සේක. සියලු මංගල කරුණු වල උත්පත්ති ස්ථානය වන සේක. ලොවට රැකවරණය ඇති කරන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

07
මඞ්ගලින්දෝ මඞ්ගලිකෝ, මහාමඞ්ගලනායකෝ
මඞ්ගලධම්රෑමං දේසේසි, බුද්ධං තං පණමාමහං

ලොවට යහපත ඇති කරන්නවුන් අතර රජු වන සේක. මංගලික වන සේක. අභිවෘද්ධිය ඇති කරන්නවුන් අතරින් නායකයාණන් වහන්සේ වන සේක. සියලු යපහත ඇති කරන ධර්මය දේශනා කළ සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

08
මඞ්ගලග්ගෝ මඞ්ගලඤ්ඤූ, මඞ්ගලත්ථපදායකෝ
මඞ්ගලපන්ථදස්සාවී, බුද්ධං තං පණමාමහං.

ශුභ ලකුණු ඇතියවුන් අතරින් අග්‍ර වන සේක. ශුභ වූ නිවන දැනගත් සේක. යහපත ඇති කරන නිවන් සුවය ලබා දෙන සේක. පරම මංගල වූ නිවනට යන මාර්ගය පෙන්වා දෙන සේක. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

09
මඞ්ගලිච්ඡෝ මඞ්ගලිද්ධෝ, මඞ්ගලමභිවද්ධනෝ
මඞ්ගලේහි පරිපුණ්ණෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

ලොවෙහි යහපත කැමති වන සේක. මංගල කරුණු වලින් සමෘද්ධිමත් සේක. අභිවෘද්ධිය වඩවන සේක. සියලු මංගල කරුණු වලින් පරිපූර්ණ වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

10
මඞ්ගලාභා උජ්ජෝතේසි, මඞ්ගලත්ථපභාකරෝ
මඞ්ගලාලෝකමණ්ඩිතෝ, බුද්ධං තං පණමාමහං

මංගල ඕභාසය දැල්වූ සේක, යහපත ඇති කිරීමෙහිලා හිරු මෙන් වන සේක. සියලු මංගල ආලෝකයෙන් ගැවසීගත් සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේට මම නමස්කාර කරමි.

බුදු සසුන වනසන්නෝ කවරහු ද...?

බලන් දිවියේ අරුමය..

1. ඉස්සර මගේ කොණ්ඩෙ කළු පාට යි. බඹරුන් ගෙ පාට වගේ. කැරලි ගැහිල උඩට හැරිල තිබුණ. ඒ වුණාට දැන් ජරාවට පත්වෙලා ගිහින්, හණ වැහැරි වගෙ යි. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

2. ඉස්සර මං කොණ්ඩෙට සුවඳ මල් ගහනව. එතකොට කොණ්ඩෙ සුවඳ කරඩුවක් වගෙයි. ඒ වුණාට දැන් ජරාවෙන් යට වෙලා ගිහින්. හා ලොම් වගේ ගඳ ගහනව. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

3. ලස්සනට පිළිවෙළකට මල් වවපු මිදුලක් වගේ මං පනාවෙන් ලස්සනට කොණ්ඩෙ පීරනව. අවුල් දිග හැරල රත්තරන් කොණ්ඩ කටු ගහල ලස්සනට සකස් කරනව. නමුත් දැන් ජරාව නිසා ඒ කෙස් ගැලවිලා ගිහින් තැනින් තැන ඉතුරු වෙලා තියෙන්නෙ. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

4. කළු කෙස් වැටි ලස්සනට ගොතල, රත්තරන් ආභරණවලින් සරසපුව ම හරි ම ලස්සන යි. ලමුත් දැන් ජරාව විසින් ඒ ගෙස් ගලවල දාල තියෙන්නෙ. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

5. ඉස්සර මගේ ඇහි බැම හරි ම ලස්සන යි. දක්ෂ චිත්ර ශිල්පියෙක් ලස්සනට ඇඳපු රේඛාවක් වගෙයි. නමුත් දැන් ජරාවට පත් වෙලා. රැලි දෙකක් වගේ නලලේ එල්ලා වැටෙනව. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

6. ඉස්සර මගේ ඇස් දෙක ලොකු යි, දිග යි. නිල් මැණික් දෙකක් වගේ බැබලූනා. නමුත් දැන් ජරාව විසින් ඒ ඇස් දෙක විරූපී කරල තියෙන්නෙ. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

7. ඉස්සර මගේ නැහැය සිනිඳුවට ඉස්සිලා තිබුණා. ඒ නැහැයට මගේ මූණ ගොඩක් ලස්සන වුණා. නමුත් දැන් ජරාව විසින් ඒක හකුළුවල දාලා තියෙන්නෙ. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

8. මගේ මේ කන්පෙති ඉස්සර හරි ම ලස්සන යි. ලස්සනට හදාපු රත්තරන් වළලූ වගේ. නමුත් දැන් ජරාවට පත් වෙලා රැලි ගැහිල එල්ලා වැටෙනව. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

9. ඉස්සර මගේ දත් සුදට සුදේ කොඳ කැකුළු වගේ ලස්සනට තිබුණ. නමුත් දැන් ජරාවට පත්වෙලා කැඩිල ගිහිල්ල කහ පාට වෙලා තියෙන්නෙ. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

10. ඉස්සර මගේ කටහඩ හරි ම මිහිරි යි. වනාන්තරේ රුක් ගොමු අතරින් මිහිරට නාද කරන කෝකිලාවක් වගෙයි. නමුත් දැන් ජරාවට පත්වෙලා. දැන් මගේ කටහඩ තැනින් තැන පැකිලෙනව. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

11. ඉස්සර මගේ ඛෙල්ලල ලස්සනට ඔප දමාපු රත්තරන් ඛෙල්ලක් වගෙයි. නමුත් දැන් ජරාවට පත්වෙලා. ඒ ලස්සන නැතිවෙලා ගිහින්, ඛෙල්ල නැමිල තියෙන්නෙ. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

12. ඉස්සර මගේ අත් දෙක රත්තරන් වලින් කරපු දෙයක් වගේ. නමුත් දැන් ජරාවට පත් වෙලා, පළොල් ගහක අතු දෙකක් වගෙයි. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

13. ඉස්සර මගේ අත්වල ඇගිලි රත්තරන්වලින් කරපු රූපයක් වගෙයි. රන් වළලූ, මුදු දාල ලස්සන වැඩිවෙලා තිබුණ. නමුත් දැන් ඒ ඇගිලි ජරාවට පත් වෙලාල පේන්නෙ මුල් ගොඩක් වගෙයි. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

14. ඉස්සර මගේ පියයුරු දෙක එකට එකතු වෙලා උඩට හැරිල ලස්සනට තිබුණ. නමුත් දැන් ජරාවට පත්වෙලා, වතුර හිඳිච්ච පෙරහන්කඩේ වගේ එල්ලා වැටෙනවා. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

15. ඉස්සර මගේ ශරීරය හොඳට මැදල ඔපදාපු රත්තරන් රූපයක් වගෙයි. නමුත් දැන් ජරාවට පත්වෙලාල ඇග පුරා ම රැළි එල්ලා වැටෙනවා. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

16. ඉස්සර මගේ කළවා දෙක ලස්සන ඇතෙකු ගේ හොඩවැල වගෙයි. නමුත් දැන් ජරාවට පත් වෙලා, උණ බට දෙකක් වගෙ යි. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

17. ඉස්සර මගේ කෙණ්ඩා දෙක රන් නූපුරවලින් සරසල හරි ම ලස්සන යි. නමුත් දැන් ජරාවට පත්වෙලා, තලපිති දෙකක් වගෙයි. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

18. ඉස්සර මගේ දෙපා තිබුනෙ සිනිඳු පුළුන් පුරවල තියෙනව වගෙයි. නමුත් දැන් ජරාවට පත්වෙලා. යටිපතුල් පැලිල රැළි ගැහිල තියෙන්නෙ. සත්යවාදී බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

19. ඔන්න ඕක තමයි මේ ශරීරයේ ඇත්ත තත්වෙ. ජරාවෙන් දෙදරලා යනව. බොහෝ දුකට වාසස්ථානය යි. දැන් මේ ශරීරය පිළිසකර කර ගන්ට බැරි තරමට කඩා වැටෙන්ට ළං වුන දිරාපු ගෙයක් වගෙයි. සත්යවාදී වූ බුදු සමිඳුන් ගේ වචනය නම් වෙනස් වෙන්නෙ නෑ.

මේ වනාහී අම්බපාලී රහත් තෙරණිය වදාළ ගාථාවන් ය.

(පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ ගේ ඒ අමා නිවන් දුටු රහතන් වහන්සේලා ග්රන්ථය ඇසුරිනි.)

(පූජනීය පින්වත් නාවලපිටියේ අරියවංශ ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් පවත්වන්නට යෙදුන් දහම් දෙසුමක් ඇසුරින් සකසක් කළ මෙම ලිපිය බුදු සරණ පුවත් පතින් උපුටා ගන්නා ලදි)
www.lakehouse.lk/budusarana/2009/10/03

අපි එක දිගට බොහෝ වේලාවක් භාවනා කිරීම නොවෙයි, වැදගත් දේ වන්නේ. වැදගත් දේ වන්නේ මොකක් ද? සිහිය උපදවා ගැනීමත්, ඒ උපදවා ගත් සිහිය රැක ගනිමින් සිහියෙන් වාසය කරන්න පුරුදුවීමත් තමයි, වැදගත් වන්නේ. අපි මේ ජීවිතයේ දී යම් ප්රමාණයකින් හෝ සිහිය දියුණු කර ගත්තොත්, ඒක පුංචි ලාභයක් නෙමේ; විශාල ලාභයක්. සිහිය දියුණු කර ගැනීමෙන් ම යි කෙනෙකු සංසාරෙන් නිදහස් වීම සිද්ධ වන්නේ.

අපි භාවනා කරන්නේ මොකටද...?’ සිහිය දියුණු කිරීම පිණිස යි. ඇයි අපි සිහිය දියුණු කළ යුත්තේ...? සිහිය දියුණු කිරීමෙන් තමයි සසරට බැඳෙන ස්වභාවය නැති කර ගන්න පුළුවන්කම තියෙන්නේ. සසරට බැඳෙන්නෙ කොතැනින් ද? මේ ඇස, කණ, නාසය, දිව, ශරීරය, මනස කියන ආයතන ඔස්සේ සසරට බැඳිලා යනවා.

එතකොට කොතනින් ද බැඳෙන්න පටන් ගන්නේ...? ස්පර්ශයෙන්. ස්පර්ශය තමයි, බැඳෙන්න පටන් ගන්න තැත. එතකොට ස්පර්ශය සිදුවන අවස්ථාවේ අපට සිහිය නැතිනම් අපි බැඳිලා යනවා. සිහිය පරිපූර්ණ කර ගත්තොත් ස්පර්ෂය සිද්ධ වෙයි. නමුත් බැඳිලා යන්නේ නෑ. එහෙනම් සිහිය දියුණු වෙන්න වෙන්න ස්පර්ශය ඔස්සේ ඇතිවන ඒ බැඳෙන ස්වභාවය ටිකින් ටික ලිහෙන්න පටන් ගන්නවා. යම් කලක අපි සිහිය පරිපූර්ණ වශයෙන් දියුණු කළොත් එදාට ස්පර්ශය සිද්ධ වෙයි. හැබැයි බැඳිලා යන්නේ නෑ. එදාට ඇහෙන් දැක්කොත්, දැක්කා විතර යි. කණෙන් ඇසුවොත් ඇසුවා විතරයි. ඒ පරිපූර්ණ වශයෙන් සිහිය දියුණු වෙන දවසට. එහෙනම් අපි විසින් කළ යුත්තේ සිහිය දියුණ කිරීම යි. ඒ සිහිය දියුණු වීම තමයි භාවනා ව තුළ සිදු කරන්නේ. සිදු වන්නේ. ඉතින් ඒකට උපකාර වීම පිණිස ම තමයි මේ කාරණා අවශ්ය වන්නේ. සද්ධර්ම ශ්රවණය, ධර්ම සාකච්ඡා, සමථ විදර්ශනා, මේ කාරණා නිසි කලට කිරීම තමයි, වුවමනා කරන්නේ.

ඒ ‘ නිසි කල’ කියන්නේ මොකක්ද කියන එකත් අපි දැන ගත යුතු වනවා. එහෙම නැත්නම් අපි යමක් තෝරාබේරා නො ගෙන කළොත් එයින් අපේක්ෂා කරන ප්රතිඵලය අපට ලබා ගන්න බැරිව යනවා. ඒ නිසා තමයි, නිසි කලට ඒ කටයුතු කරන්න අපි පුරුදු විය යුත්තේ. ඉතින් යමෙකුට ඒක කරන්න තේරෙන්නේ නැති නිසා තමයි, සුදුසු අය ඇසුරේ ඉගෙන ගන්න වුවමනා කරන්නේ. ඒ නිසා කලබල නොවී අපි ටික ටික මේක ඉගෙන ගත්තොත්, අපට මේ කරන දේ වැටහීමක් ඇතිව කරන්න පුළුවන් කාලයක් එයි.

ඉතින් සිහිය දියුණු කරන්න කරන්න ඕන මොකක්ද....? සිහිය උපදවා ගැනීම තමා කරන්න ඕන. සිහිය තිබුණොත් තමා, ඒ සිහිය දියුණු කරන්න පුළුවන්කම තියෙන්නේ. සිහිය උපදවා ගන්නෙ නැතිව භාවනා කළොත්, ඒ භාවනාවෙන් අපේක්ෂා කරන දේ සිද්ධ වන්නේ නෑ. සිහිය උපදවා ගත්තොත්, අන්න ඒ උපදවා ගත් සිහිය දියණු කිරීම තමයි භාවනාව වන්නේ.

ඒ නිසා අර අපි එක දිගට බොහෝ වේලාවක් භාවනා කිරීම නොවෙයි, වැදගත් දේ වන්නේ. වැදගත් දේ වන්නේ මොකක් ද? සිහිය උපදවා ගැනීමත්, ඒ උපදවා ගත් සිහිය රැක ගනිමින් සිහියෙන් වාසය කරන්න පුරුදුවීමත් තමයි, වැදගත් වන්නේ. එතකොට, කරන කාලය කෙටි වන්න පුළුවන්. කෙටි කාලයක් හරි කමක් නෑ. අපි සිහිය උපදවාගෙන සිහියෙන් ඒ කටයුතු කරන්න පුරුදුවන්න ඕන. කලක් මේ විදිහට පුහුණු වීමෙන් අපට පුළුවන්කම තියෙනවා සිහිය දියුණු කර ගන්න.

ඉතින් අපි මේ ජීවිතයේ දී යම් ප්රමාණයකින් හෝ සිහිය දියුණු කර ගත්තොත්, ඒක පුංචි ලාභයක් නෙමේ; විශාල ලාභයක්. සිහිය දියුණු කර ගැනීමෙන් ම යි කෙනෙකු සංසාරෙන් නිදහස් වීම සිද්ධ වන්නේ. ඒ නිසා අපි වෑයම් කරලා පුළුවන් ප්රමාණයකින් සිහිය දියුණු කර ගන්න බලන්න ඕන. කෙනෙක් හිතන්න පුළුවන්, මම කාලය වැඩි කරලා භාවනා කළොත්, ඒකෙන් මට සාර්ථකත්වය ඇති කර ගන්න පුළුවන් කියලා. ඒ නිසා සමහර අය කාලය වැඩි කරන්න උත්සාහ කරනවා. පැයක් දෙකක් තුනක් ඔය විදිහට භාවනා කරන කාලය වැඩි කරන්න තමයි වෑයම් කරන්නේ. එහෙම කාලය වැඩි කිරීම නෙමෙයි, අනිවාර්ය අංගය. එහෙමනම් අනිවාර්යය වන්නේ මොකක් ද?....? සිහිය උපදවාගෙන, ඒ උපදවා ගත් සිහිය පිට නො ගිහිල්ලා, ඒ සිහිය පලුදු කර ගන්නේ නැතිව, සිහියෙන් ම ඉන්න පුරුදුවීම තමයි අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුතු.

එතකොට යම් කලක දී ඒ පුහුණුවේ ප්රතිඵලයක් විදියට වැඩි කාලයක් සිහිය පවත්වාගෙන ඉන්න අපට පුළුවන්කම ලැබෙනවා. අන්න එයා, සාර්ථක යි. සමහර විට විනාඩි දහයක් පහළොවක් වන්න පුළුවන්. සමහරවිට පැයක්, දෙකක් වන්නත් පුළුවන්. සිහියෙන් නම් ඉන්නේ, එයා සාර්ථක යි. පැය දෙක තුනක් වුණත් එයා සිහිය නැතිව නම් වාසය කරන්නේ, එයා කොච්චර දීර්ඝ කාලයක් භාවනා කළා කිව්වත් එයා සාර්ථක නෑ; අසාර්ථක යි. ඒ නිසා අපි කවුරුත් කල්පනා කරන්න ඕන පුරුදුවෙන්න ඕනෙ සිහිය උපදවාගෙන වාසය කරන්න. භාවනාව ඇරැඹීමට නම් සිහිය උපදවා ගැනීමයි සිදුවිය යුතු වන්නේ.

ඒකට පුංචි උපක්රමයක් මම කියලා දෙන්නම්. අපි හිතමු අපි මෛත්රී භාවනාව කරන්න පටන් ගන්නවා කියලා. දැන් භාවනාව පුරුදු වන්න ලැහැස්ති වනවා. ඉතින්, ගොඩක් අය කරන්නේ ආවා, ඉඳ ගත්තා, ඉතින් මෛත්රීය වඩන්න පටන් ගන්නවා. සමහර අය කියනවා ‘භාවනා කළා. ටික ;වලාවක් ගියායින් පස්සේ, භාවනාව හොඳට කෙරෙනවා, ඒත් කොහේ ගියා ද දන්නේ නෑ.... කොහේ හිටිය ද කියල තේරෙන්නේ නෑ...’ කියනවා. තවත් සමහර අය කියනවා ‘ගොඩක් වෙලා භාවනා කළා... කොච්චර වෙලා කළා ද කියලවත් දන්නේ නෑ...’ කියනවා. ඉතින් ඒ වගේ කියන අය ඉන්නවා. ඒ දේවල් වලින් පේන්නේ ඒ අය සිහිය උපදවාගෙන නැති බවයි. සිහිය උපදවාගන්නේ නැතිව අපි භාවනා කරන්න කරන්න, තියෙන සිහියත් මොට වෙලා යනවා, තියෙන සිහියත් දුර්වල වෙලා යනවා.

ඒ නිසා ආරම්භයේ දී ම සිහිය උපදවා ගැනීමයි. අපි පුරුදු වන්න ඕන. මම ඒකට පුංචි උපක්රමයක් කියන්නම්. භාවනා කරන්න පටන් ගන්කොට මුලින් ම කලබල වන්න එපා. කලබල වන්නේ නැතිව සිත, කය දෙක සැහැල්ලු ස්වභාවයෙන් තියා ගන්න. සැහැල්ලු ස්වභාවයෙන් තියාගෙන, අපි යම් තැන නම් භාවනා කරන්නේ, එතැන තමන්ට පුළුවන් සුදුසු විදියකට වාඩි වන්න. භාවනාවේ දී වාඩිවීම පිණිස තමන්ට පුළුවන් සුදුසු විදියක් තියෙනවා. ඒ සුදුසු විදියට වාඩිවන්න. වාඩිවෙලා සිතේ කලබල ස්වභාව තියෙනවා නම්, ඒවා අත හරින්න. ඊළඟට තේරුම් ගන්න, හොඳින් හිතට ගන්න, මම මේ භාවනාව ටික ටික කරලා පුරුදුවන්න ඕනේ... ‘ කියලා.

එතකොට හිතේ තියෙන කලබල ස්වභාවය අඩු වෙලා යනවා. එහෙම නැත්නම් අපේ හිතට කලබල ගතියක් එන්න පුළුවන්. කලබල ස්වභාවය තිබුණොත් අපිට සිහිය උපදවා ගන්න බෑ. ඒ නිසා හොඳ ම දේ තමයි ‘මම මේ භාවනාව ටික ටික පුරුදු වන්න ඕන...’ කියල කල්පනා කරන්න. එතකොට ඒ කලබලය අඩු වෙලා යනවා. ඊට පස්සේ අපි ඇස් වහ ගන්න පෙර හොඳට තේරුම් ගන්න තමන් ඉන්නේ කොහේ ද... කියලා. භාවනාවට ඇස් වහගන්න ඕන නේ? ඒ ඇස් වහගන්න කලින් ම හොඳ සිහියේ තබා ගන්න තමන් ඉන්නේ කොතනද කියලා.

දැන් අපි හිතමු ඔබ මේ ශාලාවේ ඉන්නවා කියලා. ඇස් වහ ගන්න කලින් අපි තේරුම් ගන්න ඕන ‘මම මේ ශාලාවේ ඉන්නේ....’ කියලා. ඊට පස්සේ ඇස් වහගෙනත් සිහියට ගන්න, ‘මම මේ ශාලාවේ ඉන්නේ.... කියලා. අපි හිතමු මේ බිත්තිය කෙළවරේ ඉන්නවා කියල. එතකොට හිතන්න ‘මම මේ ශාලාවේ කෙළවරේ ඉන්නේ’ කියලා. ඊළඟට ඇස් වහගෙනත් හිතන්න ‘මම මේ ශාලාවේ කෙළවරේ ඉන්නේ....’ කියලා. අන්න එපමණින් ම සිහිය උපදින්න පටන් ගන්නවා.

නැත්නම් ඇස් වහ ගත්ත ගමන් එයා ඉන්නේ කොහේද කියලා එයාට ම තේරෙන්නෙ නෑ. එයා ශාලාවේ ද ඉන්නේ, කුටියේ ද ඉන්නේ, ගෙදර ද ඉන්නේ කියන එක ටිකකින් අමතක වෙලා යනවා. ඇයි එයාට තියෙන්නේ භාවනා කරන හිත. කලබලේ තමයි තියෙන්නේ.

ටිකකින් එයා කොහෙද ඉන්නේ කියලාවත් දන්නේ නෑ. ඒ නිසා වාඩිවනකොට ම සිහිය උපදවා ගන්න. ඒකට පුංචි උපක්රමයක් තමා, මම දැන් කිව්වේ. ඒකට වැඩි වෙලාවක් ගන්න එපා. පුංචි වෙලාවකින් හිතන්න, මම කොතන ද ඉන්නේ කියලා. විනාඩි භාගයකින් විතර ඒක කරන්න පුළුවන්. දවස් කීපයක් එහෙම පුරුදු වනකොට, තමන්ට ඒක කරන්න අමාරු නෑ’ ලේසියි.

එතකොට ඇස් වහගත්ත ගමන් අපි දන්නවා, කුටියේ නම් ඉන්නේ ‘කුටියෙ යි මම ඉන්නේ’ කියලා. ඊට පස්සේ හෙමිහිට තමන් වාඩි වෙලා ඉන්න ඉරියව්වට සිහිය පිහිටුවා ගන්න. හොඳට හිතෙන් තේරුම් ගන්න, මම මේ විදියට වාඩිවෙලා ඉන්නේ....කියන එක.

එතකොට තවදුරටත් සිහිය පිහිටවනවා. ඒකටත් වැඩි වෙලාවක් ගන්න එපා. ඒක පුංචි වෙලාවකින් පුරුදු වන්න. ටික දවසක් මෙහෙම කරනකොට අපිට මේවා පුරුදු වෙනවා. අපි වාඩි වෙලා ඉන්න ඉරියව්ව හොඳින් තේරුම් ගත්තට පස්සේ, අපිට හෙමිහිට පුළුවන් අදාළ අරමුණට හිත පිහිටුවා ගන්න. අපි හිතමු අපි මෛත්රී භාවනාව යි පුරුදු වන්න යන්නේ කියලා. ඒත් එකපාරට ම භාවනා මනසිකාරයට යන්න එපා.

පෘතග්ජන මිනිසුන් ගේ ජීවිත අභියෝගය සහ යථාර්තය...

සාමාන්ය මිනිස්සුන් ගෙ ජීවිත වල, අභියෝග කියල කියන නොයෙකුත් දේවල් තියෙනවා... සාමාන්ය මිනිස්සුන් ගෙ ජීවිත වල තිබෙන අර්ත විරහිත මේ අභියෝග ගැන කියල දුන්නෙ පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ...

දැන් අපි ගනිමු කෙනෙක් ඉස්කෝලෙ යනවා... ඉස්කෝලෙ යන කාලෙ එයාගෙ අභියෝගෙ විභාගෙ..
විභාග ටික පාස් කරාට පස්සේ එයා ගෙ අභියෝගෙ රස්සාව...
ඊට පස්සේ එයා ගෙ අභියෝගෙ කසාදෙ..
ඊට පස්සේ එයාගෙ අභියෝගෙ ඉඩමක් ගැනිල්ල...
ඊට පස්සේ එයා ගෙ අභියෝගෙ ගෙයක් හැදිල්ල..
ඊට පස්සේ අභියෝගෙ ළමයින් ව හොඳ ඉස්කෝලෙකට දා ගන්න එක..
ඊට පස්සේ ළමයින්ට උගන්න ගන්න එක...
ඊට පස්සේ ළමයින්ට රස්සාවක් හොයා දෙන එක..
ඊට පස්සේ බන්දල දෙන එක...
ඊට පස්සේ ළමයින් ගේ ළමයි පරිස්සම් කොරන එක..
ඊට පස්සේ...ඊට පස්සේ මොකක් ද.?..තමන් ඔත්පල වෙන එක..
ඊට පස්සේ.. තමන් මැරිල කොහේ යයි ද දන්නෙ නැති එක..
(පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ ගේ දෙසුමක් ඇසුරිනි..)

ඇත්තෙන්ම ඔබ ත් මේ ළාමක අභියෝග මත ජීවිතය කා දමන අයෙක් ද..? මොහොතක් සිතන්න.....ජීවිතයේ සැබෑම අභියෝගය ඔබ බාර ගන්නේ කවදා ද?......

පින්වත් යාලුවනේ"

ශූන්යතාවය පිළිබඳ ව නොයෙකුත් අදහස් දක්වා තිබූ නිස යි මෙය ලියන්නට කල්පනා කළේ"

ශූන්යතාවය කියන මෙම වචනය පෙරදිග ආගමික දර්ශනයන් ගේ සේ ම අපරදිග දර්ශනයන් ගේ ද බොහෝ තැන් වල දක්නට ලැබෙනවා' බුදු සමිදුන් ගේ ශ්රී සද්ධර්මය තුළ හැරෙන්නට අන් සෑම තැනක දී ම ශූන්යතාවය යන්නෙන් අදහස් වී තිබෙන්නේ 'කිසිවක් නැත' යන අර්ථය යි. ‛කිසිවක් නැත’ යන අර්ථය (නාස්තිත්වය - නත්ථිතං) එක්තරා අන්තයක් බව යි බුදු රජාණන් වහන්සේ කච්චානගොත්ත සූත්රයේ දී දේශනා කොට වදාළේ. ඒ අනුව කිසිවක් නැත යන්න ලෝක සමුදය නො දැකීම නිසා ම සත්වයන් ගේ සිත් තුළ ඇතිවන මුලාවක් පමණ යි. නමුත් අප ගේ බුදු සමිදුන් වදාළ ශ්රී සද්ධර්මය තුළ අපට මුණ ගැසෙන ශූන්ය යන වචනය (පාළියෙන් සුඤ්ඤ) ඊට හාත්පසින් ම වෙනස් පරම ගම්භීර යථාර්ථයක් පෙන්වා දෙන එකක්.

එක්තරා අවස්ථාවක පින්වත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ බුදු රජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, මෙසේ විමසා සිටියා..

ස්වාමීනී භාග්යවතුන් වහන්ස, “ලෝකය ශූන්යය යි, ලෝකය ශූන්යය යි (සුඤ්ඤතෝ ලෝකෝ, සුඤ්ඤතෝ ලෝකෝ)” කියා කියනවා. ස්වාමීනී, ලෝකය ශූන්ය යි කියල කියන්නේ කවර කරුණු මත ද?

එවිට මෙම ශූන්යතාවය යන වචනයේ සැබෑ අර්ථය විවරණය වන ආකාරයේ අසිරිමත් පිළිතුරක් අප ගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින් පින්වත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට ලබා දෙනු ලැබුවා..

“පින්වත් ආනන්ද, යම් කරුණක් නිසා ආත්මයෙනුත්, ආත්මයකට අයිති දෙයකිනුත් ශූන්ය (හිස්) වෙයි ද (සුඤ්ඤං අත්තේන වා අත්තනියේන වා), අන්න ඒ නිස යි ලොකය ශූන්ය යි කියා කියන්නේ...

පින්වත් ආනන්ද, ආත්මයෙනුත්, ආත්මයකට අයත් දෙයකිනුත් ශූන්ය වන්නේ කුමක් ද? පින්වත් ආනන්ද, ඇස ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. රූප ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. ඇසේ විඤ්ඤාණය ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. ඇසේ ස්පර්ශය ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. ඇසේ ස්පර්ශයෙන් උපදින්නා වූ සැප වේවා, දුක් වේවා, සැප දුක් රහිත වේවා යම් විඳීමක් ඇද්ද එය ත් ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි.

කණ...නාසය...දිව..කය.... මනස ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. මනසට අරමුණු වන ධර්ම ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. මනසේ විඤ්ඤාණය ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. මනසේ ස්පර්ශය ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. මනසේ ස්පර්ශයෙන් උපදින්නා වූ සැප වේවා, දුක් වේවා, සැප දුක් රහිත වේවා යම් විඳීමක් ඇද්ද එය ත් ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය යි. පින්වත් ආනන්ද, යම් කරුණක් නිසා ආත්මයෙනුත්, ආත්මයකට අයිති දෙයකිනුත් ශූන්ය (හිස්) වෙයි ද, අන්න ඒ නිස යි ලොකය ශූන්ය යි කියා කියන්නේ”

ආර්ය විනයේ ‛ලෝකය - ලෝකෝ’, එහෙමත් නැත්නම් ‛සියල්ල - සබ්බං’ කියා කියන්නේ මේ ආධ්යාත්මික බාහිර ආයතනයන්ට ම යි. එම නිසා මුලු මහත් ලෝකය ම ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයිනුත් ශූන්ය වෙනවා. එම නිසා ම යි ලෝකය ශූන්ය යි කියා කියන්නේ..

බුදු රජාණන් වහන්සේ තවත් අවස්ථාවක මෝඝරාජ නම් මානවකයා අමතා මෙම අසිරිමත් ගාථාව වදාළා..

“සුඤ්ඤතෝ ලෝකය අවෙක්ඛස්සු මෝඝරාජා සදා සතෝ,
අත්තානුදිට්ඨිං ඌහච්ච ඒවං මච්චුතරෝ සියා,
ඒවං ලෝකං අවෙක්ඛන්තං මච්චුරාජ න පස්සතීති

පින්වත් මෝඝරාජ හැම කල්හි ම සිහියෙන් යුතු ව, ආත්මදෘෂ්ටිය දුරු කොට ලෝකය ශූන්ය වශයෙන් බලන්න. මේ අයුරින් බලන විට මාරයා ඉක්මවා යන්නෙහි ය. මේ අයුරින් ලෝකය දකින තැනැත්තා ව මාරයා නො දකින්නේ ය.”

මෙතැන දී ද ශූන්ය වශයෙන් ලොව බලනවා යනු, ලෝකය ආත්මයකට හෝ ආත්මයකට අයත් දෙයින් හිස් බව දැකීම යි.. මෙම කරුණ වරදවා වටහාගත් පිරිස් තමයි මෙම ගාථාව පදනම් කොටගෙන පසුකාලීනව මහායානික ශූන්යතාවාදය බිහි කළේ...

ලෝකය ශූන්ය වශයෙන් දැකීම පදනම් කරගෙන සමවදිනු ලබන ශූන්යතාසමාධිය නම් වූ සමාපත්ති ගැන බුදු රජාණන් වහන්සේ අපට කියා දී තිබෙනවා. මේ සම්බන්ධයෙන් කරුණු දැක්වුණු සොඳුරු දේශනා තුනක් මජ්ඣිම නිකාය උපරිපණ්ණාසකයේ - තුන්වෙනි පොත් වහන්සේ තුළ අපට හමු වෙනවා. ඒ තමයි ආනෙඤ්ජසප්පාය සූත්රය, චූල සුඤ්ඤත සූත්රය සහ මහා සුඤ්ඤත සූත්රය.. විශේෂයෙන් චූල සුඤ්ඤත සූත්රයේ දී බුදු රජාණන් වහන්සේ පරියාය වශයෙන් විවිධ වන ශූන්යථා සමාපත්ති ගැන සේම, නිශ්පර්යායයෙන් අනුත්තර වූ ශූන්යතා සමාපත්තිය වන අරහත්ඵල සමාපත්තිය ගැනත් දේශනා කොට වදාරණවා.

එසේ ම මහා වේදල්ල සූත්රයේ දී ශූන්යතා චේතෝවිමුක්තිය ගැන අපට මෙසේ කරුණු මුණ ගැසෙනවා.

“ඇවැත්නි, ශූන්යතා චේතෝ විමුක්තිය යනු කුමක් ද?

ඇවැත්නි, මේ සසුනේ භික්ෂුවක්, ආරණ්යකට හෝ, රුක් මුලකට හෝ ශූන්යාගාරකයට හෝ ගොස් මෙසේ නුවණින් විමසනවා...‛මෙය ආත්මයෙනුත් ආත්මයකට අයත් දෙයකිනුත් ශූන්ය වෙයි' යනුවෙනි. ඇවැත්නි මෙය ශූන්යතා චේතෝවිමුක්තිය යැයි කියනු ලැබේ.”

මේ සම්බන්ධයෙන් වඩා ත් විස්තර දැන ගැනීම සඳහා, ඉහත සූත්ර දේශනා තුන සහ මහා වේදල්ල සූත්රය කියවන ලෙස පින්වත් ඔබගෙන් ඉල්ලා සිටින්නට කැමති යි... මේ කරුණු වලින් සැබැවින් ම ශූන්යතාවය පිළිබඳව බුදු සමිඳුන් වදාළ දෙය සම්බන්ධයෙන් අල්ප හෝ දැනුමක් ඔබ තුළ ඇතිවෙනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වෙනවා..

පින්වත් ඔබට උතුම් චතුරාර්ය සත්ය ධර්මයන් අවබෝධ කරගෙන පරම ශූන්යතා සමාපත්තිය උපදවා වාසය කරන්නට භාග්ය උදාවේවා...

තෙරුවන් සරණ යි..

ජීවිතය කියන්නේ මහා පුදුමාකාර දෙයක්. මේ ලෝකයේ ජීවත් වෙන මිනිස්සුන්ට කොච්චර සැප සම්පත් තිබ්බත්, කොච්චර බල තල තිබ්බත්, කොච්චර දැන උගත්කම් තිබ්බත්, ඒ හැම කෙනෙක් ම ඒ දේවල් වලින් සෑහීමකට පත් වෙන්නෙ නෑ. තව තවත් මොන මොනවා ම හරි හොයනවා. තව තවත් මොන මොනවාට හෝ ආශා කරනවා. මේ හිත තණ්හාවට දාස වෙලා තිබෙන්නේ කියල බුදු රජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ ඒකයි.

කොතරම් ඉහළට ඉගෙන ගත්ත උනත් සමාජයේ මොන මොන තැන්වල කටයුතු කළා උනත් ඒ හැම ජීවිතයකට ම අවසානයේ දීඅත් වෙන්නේ එක ම එක ඉරණම යි. ඒ හැම කෙනෙක්ට ම වසයට යන්න වෙනවා. ලෙඩ වෙන්න වෙනවා. මරණයට පත් වෙන්න වෙනවා. තමන් සමාජයේ කොතරම් උසස් තැනක් හෙබවුවත් ඒ දේවල් උපයෝගීකරගෙන ඒ ඉරණමෙන් ගැලවෙන්න කාටවත් බෑ. ඒ නිසා ම ධර්මය තුළින් හිත සකස් කරගත්ත කෙනෙකුට ඇරෙන්න,ලෙඩ වීම ඉදිරියේ, වසයට යෑම ඉදිරියේ, මරණය ඉදිරියේ කම්පා නො වී ශෝක නො වී නො තැවී ඉන්න බැහැ. ඒක තමයි ඇත්ත. ඒක ම යි ඇත්ත..

ඉතින් ඒ නිසා සමාජ තත්ව, බල තල,දැන උගත් කම්,මුදල් හදල්, මේ එකක්වත් ජීවිත යථාර්ථයට සාපේක්ෂව අර්ථවත් දේවල් වෙන්නෙ නෑ. වසයට යෑම ඉදිරියේ ලෙඩ වීම ඉදිරියේ, මරණය ඉදිරියේ, ශෝකය වැළපීම සුසුම් හෙලීම ඉදිරියේ ඒ හැම දෙයක් ම අර්ථ ශූන්ය දේවල්. හිස් දේවල්. ඒ නිසා මෙලොව දීවගේ ම පරලොව දී ත් ශ්රෙෂ්ඨ වන්නේ සත්වයා ව ශෝක වැළපීම් දුක් දොම්නස් වලින් එතෙර කරවන බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ධර්මය ම යි.